Così fan tutte
Wolfgang Amadeus Mozart 1756 1791
“Geen vrouw blijft je trouw.” Twee jongens accepteren niet dat er zo over hun eerste verkering gesproken wordt. Ze vertrouwen hun vriendinnen en zullen laten zien hoe terecht dat is. Binnen korte tijd zijn vier jonge mensen een pijnlijke ervaring rijker.
Eerste bedrijf
De jonge officieren Ferrando en Guglielmo hemelen hun vriendinnen op. Ze zijn ervan overtuigd dat de mooie zusjes Dorabella en Fiordiligi voor het leven trouw aan hen zullen blijven. De oudere Don Alfonso noemt hen naïef. Volgens hem bestaan er geen standvastige vrouwen (È la fede delle femmine). Omdat hij merkt dat hij de jongens hiermee beledigt, wil hij een weddenschap met ze aangaan. Binnen vierentwintig uur zal hij ze laten zien dat hun vriendinnen geen uitzondering op de regel vormen. Voorwaarde is wel dat ze alles doen wat hij van ze vraagt. Ferrando en Guglielmo zijn nergens bang voor en gaan akkoord. Deze weddenschap gaan ze winnen (Una bella serenata)!
Dorabella en Fiordiligi praten verliefd over hun vriendjes, als Alfonso hun slecht nieuws komt brengen (Vorrei dir, e cor non ho): Ferrando en Guglielmo moeten vertrekken naar het leger! De jongens schrikken van deze eerste zet van Don Alfonso. Met pijn in het hart ziet Ferrando hoe verdrietig Dorabella is en Ferrando moet zijn uiterste best doen om niet door Fiordiligi te worden overgehaald. Ze spelen het spel mee (Sento o Dio, che questo piede). Bij het emotionele afscheid kan Alfonso met moeite zijn lachen inhouden.
Dorabella vertelt het dienstmeisje Despina van hun verdriet (Smanie implacabili). Despina snapt niet waarom de zussen zo treurig zijn. Nu kunnen ze toch op zoek naar nieuwe minnaars? Mannen blijven je toch ook niet trouw (In uomini, in soldati)...
Alfonso besluit Despina gedeeltelijk bij zijn plan te betrekken. Op zijn verzoek hebben Ferrando en Guglielmo zich verkleed als exotische vreemdelingen. Alfonso stelt hen aan Despina voor. Hij zegt dat ze verliefd zijn op de zusters en vraagt Despina te helpen om ze met de vrouwen in contact te brengen. Met de vermomming zit het wel goed: zelfs Despina herkent Ferrando en Guglielmo niet. Maar Dorabella en Fiordiligi zijn niet blij met de komst van de vreemdelingen en laten dit merken ook (Alla bella Despinetta).
Despina raadt de mannen aan om te doen of ze uit liefdesverdriet zelfmoord plegen. Zelf verkleedt ze zich als dokter en redt hen zogenaamd op het nippertje van de dood. Dorabella en Fiordiligi zijn onder de indruk, maar als voor een volledige genezing van beiden een kus verlangd wordt, reageren ze woedend. Ferrando en Guglielmo zijn tevreden. Hun vriendinnen blijven hen trouw!
Tweede bedrijf
Volgens Despina is er niets mis met een vrijblijvende flirt (Una donna a quindici anni). Eigenlijk lijkt het Dorabella en Fiordiligi inderdaad best leuk. Dorabella wil Guglielmo wel beter leren kennen en Fiordiligi kiest voor Ferrando (Prenderò quel brunettino).
Op een door Alfonso georganiseerd tuinfeest heeft Guglielmo al snel succes bij Dorabella (Il cor vi dono). Ferrando moet meer moeite doen. Fiordiligi wijst hem opnieuw beledigd af, al moet ze zichzelf even later bekennen dat ze verliefde gevoelens voor hem heeft. Guglielmo probeert Ferrando zo voorzichtig mogelijk uit te leggen dat diens vriendin niet zo heel moeilijk te verleiden is (Donne mie, la fate a tanti).
Dorabella gaat helemaal op in haar nieuwe liefde. Ze is Ferrando al bijna vergeten. Fiordiligi probeert haar verliefdheid te onderdrukken. Ze wil zich verkleden als soldaat en Guglielmo achterna reizen. Terwijl ze zich verkleedt, komt Ferrando binnen, vastberaden om haar nu ook overstag te laten gaan. Fiordiligi verzet zich niet langer en valt hem in de armen (Fra gli amplessi in pochi istanti).
Alfonso heeft de weddenschap gewonnen. 'Zo zijn alle vrouwen,' laat hij de bedrukte Ferrando en Guglielmo nog maar eens weten. Tot overmaat van ramp komt Despina vertellen dat de zussen willen trouwen. De notaris is al ter plekke. Als Dorabella en Fiordiligi hun handtekening onder het huwelijkscontract zetten, wordt plotseling de terugkomst van Ferrando en Guglielmo aangekondigd. De vermomde bruidegoms verstoppen zich snel in een kamertje en komen daar even later als zichzelf weer uit tevoorschijn. Dorabella en Fiordiligi schrikken zich een ongeluk. Alfonso lacht om de verbijstering en de woede die volgen. Hij heeft hun de ogen geopend voor de werkelijkheid. 'Lach er vooral zelf ook om,' raadt hij hen aan, 'en omhels elkaar.'