Le nozze di Figaro
Wolfgang Amadeus Mozart 1756 1791
Rond de firma Almaviva is iedereen uit op geld en macht. Figaro maakt er snel carrière, maar moet wel toezien hoe zijn baas achter zijn bruid aanzit. Pas als de vrouwen het heft in handen nemen, wordt met het egoïsme korte metten gemaakt.
Eerste bedrijf
Figaro en Susanna zijn allebei in dienst van graaf Almaviva. Binnenkort gaan ze trouwen, maar er zijn nogal wat complicaties. Susanna vertelt dat de graaf haar een half uurtje voor zichzelf wil hebben. Van haar muziekleraar Basilio hoorde ze dat Almaviva voor de huwelijksnacht nog op een afspraakje rekent. Figaro is geschokt en wil hier een stokje voor steken, maar is bang dat zijn positie hierdoor gevaar loopt (Se vuol ballare, signor Contino). Bovendien zit Marcellina achter Figaro aan. Hij heeft lang geleden beloofd met haar te trouwen, als hij een lening niet zou kunnen terugbetalen. Dokter Bartolo wil haar graag helpen om Figaro aan die belofte te houden (La vendetta, oh la vendetta!).
Na een ruzie met Marcellina ontmoet Susanna de page Cherubino. De jongen is door de graaf ontslagen omdat hij met de minderjarige Barbarina werd betrapt. Zijn enige hoop is nog dat de gravin – van wie hij veel houdt – een goed woordje voor hem wil doen (Non so più cosa son, cosa faccio). Cherubino verstopt zich snel als de graaf verschijnt. Hij wil Susanna overhalen om met hem af te spreken, maar verstopt zich op zijn beurt als muziekleraar Basilio de kamer binnenkomt. Basilio praat in op Susanna: een slippertje met de graaf kan geen kwaad. Maar als Basilio over de liefde van Cherubino voor de gravin begint, komt de graaf kwaad tevoorschijn. Almaviva vertelt geïrriteerd hoe hij zijn page bij Barbarina aantrof en ontdekt vervolgens dat Cherubino zelf ook in de kamer is. Figaro heeft ondertussen bedacht dat hij vandaag al met Susanna zal trouwen. Helaas gaat Almaviva hier niet op in. De graaf benoemt Cherubino tot officier en beveelt dat hij onmiddellijk vertrekt. Figaro bedenkt teleurgesteld dat ze de jongen nog zullen missen (Non più andrai, farfallone amoroso).
Tweede bedrijf
De gravin is teleurgesteld als ze van Susanna over de plannen van de graaf heeft gehoord (Porgi, amor, qualche ristoro). Figaro wil haar bij zijn plan betrekken. Hij heeft een anonieme brief bij de graaf laten bezorgen waarin over een ontmoeting van de gravin en een minnaar gesproken wordt. Hiermee hoopt hij de jaloerse graaf af te leiden. Om de graaf helemaal goed beet te nemen, moet Susanna toch met hem afspreken. In haar plaats zullen ze Cherubino als meisje naar de tuin sturen. De gravin kan dan haar man betrappen.
De gravin besluit mee te werken. Cherubino zingt een liedje voor haar (Voi che sapete), terwijl Susanna hem verkleedt. Ze komen in de problemen als de graaf binnenkomt. Cherubino vertopt zich in het kabinet. Ook Susanna verbergt zich. De graaf vermoedt dat de gravin haar minnaar voor hem verbergt en eist dat ze het kabinet opent. Als ze weigert, besluit hij gereedschap te halen om het slot open te breken. Hij neemt de gravin mee en doet alle deuren op slot. Susanna en Cherubino komen tevoorschijn (Aprite, presto aprite). De jongen springt uit het raam en Susanna sluit zichzelf op in het kabinet. Als de graaf terugkeert en het kabinet opent, gelooft hij zijn ogen niet. De gravin is haar verbazing snel de baas en legt uit dat ze hem op de proef heeft willen stellen. Almaviva moet beschaamd zijn excuses aanbieden.
Vervolgens moet Figaro zich uit een lastige situatie redden. De graaf confronteert hem met de anonieme brief en de aangeschoten medewerker Antonio komt melden dat iemand het bloembed onder het raam vernield heeft. Om de zaak niet te veel uit de hand te laten lopen zegt Figaro dat de brief van hem afkomstig is en dat hij het was die uit het raam sprong. De graaf gelooft hem niet en wil weten hoe het officiersbrevet van Cherubino dan onder het raam terechtgekomen is. Nu komt de gravin te hulp. Ze fluistert Figaro toe dat er geen grafelijk zegel op het document zat. Figaro voert als reden aan dat hij daarom het brevet bij zich had toen hij sprong. Dan komt Marcellina binnen. Ze zwaait met het contract en eist, samen met Bartolo en Basilio, dat Figaro’s huwelijk uitgesteld wordt, omdat hij zijn schulden bij haar niet heeft afgelost.
Derde bedrijf
Terwijl de graaf alle toestanden nog eens doorneemt, wijzigt de gravin de plannen. Zij zal zich als Susanna verkleden en haar man in de tuin opwachten. Susanna spreekt af met de graaf (Crudel, perchè finora), maar helaas vangt hij nog net op hoe ze daarna Figaro moed inspreekt. Almaviva is op zijn hoede (Vedrò mentre io sospiro). De gravin betreurt ondertussen dat het zover heeft moeten komen met haar huwelijk (Dove sono i bei momenti).
Figaro’s probleem met Marcellina lost zich nogal onverwacht op. Het oordeel van rechter Don Curzio is onverbiddelijk en de gravin heeft al bedacht dat zij Figaro’s schuld zal aflossen, maar alle informatie blijkt achterhaald te zijn. Marcellina en dokter Bartolo zijn in werkelijkheid de ouders van Figaro en ze hebben zich al met hun zoon verzoend (Riconosci in questo amplesso).
De gravin dicteert Susanna een brief voor de graaf (Che soave zeffiretto), die ze met een speld afsluiten. De graaf moet deze speld terugsturen als hij op de uitnodiging ingaat. Cherubino is intussen door Barbarina als meisje verkleed. Zo kan hij stiekem bij haar blijven. Barbarina’s vader Antonio heeft dit door en verklapt het aan de graaf, maar Almaviva staat machteloos als Barbarina dreigt te verklappen wat deze haar allemaal beloofd heeft in ruil voor intimiteiten. Met tegenzin moet de graaf ook het huwelijk van Figaro en Susanna sluiten. Hij prikt zich hierbij aan de speld waarmee Susanna haar briefje heeft verzegeld. Figaro ziet dit en vermoedt dat de brief een uitnodiging is voor een rendez-vous.
Vierde bedrijf
De graaf heeft de speld aan Barbarina gegeven. Ze moet hem naar Susanna brengen, maar Barbarina heeft de speld verloren (L’ho perduta... me meschina). Figaro merkt wat er aan de hand is en het begint hem te dagen dat Susanna hem in hun huwelijksnacht met de graaf gaat bedriegen. Marcellina probeert haar zoon tevergeefs te kalmeren en besluit Susanna te waarschuwen.
In de tuin bespiedt Figaro Susanna. Dat denkt hij tenminste: Susanna en de gravin hebben van kleren gewisseld. De gravin wil haar man een lesje leren, Susanna wil Figaro straffen voor zijn gebrek aan vertrouwen. Plotseling duikt Cherubino op. Hij heeft afgesproken met Barbarina, maar ontmoet nu de als Susanna verklede gravin en laat alles in het honderd lopen (Pian pianin, le andrò più presso). Hij wil ‘Susanna’ kussen, maar de gravin duikt weg en zijn lippen komen terecht op de wang van de graaf, die net arriveert. De graaf wil hem slaan, maar raakt Figaro, die zich niet langer kan inhouden en tevoorschijn springt.
Figaro herkent de echte Susanna aan haar stem en besluit net te doen of hij de ‘gravin’ wil verleiden. Dit levert hem eerst nog meer klappen op, maar als hij uitlegt dat hij haar vermomming doorzag, verzoenen ze zich met elkaar (Pace, pace, mio dolce tesoro). Voor de graaf houden ze het rollenspel echter nog even vol. Verontwaardigd ziet Almaviva hoe Figaro en de 'gravin' elkaar zoenen. Hij roept iedereen bijeen en veroordeelt de ‘echtbrekers’, zonder in te gaan op aller smeekbedes. Pas als de echte gravin ingrijpt, ziet Almaviva dat hij beetgenomen is. Hij smeekt zijn vrouw om vergeving (Contessa, perdono) en zij vergeeft hem wel.